Het Sint Antonius Abt Gilde uit Vorstenbosch zal aanmerkelijk ouder zijn dan het jaartal 1639 op het oudste -nog in het bezit zijnde- Koningsschild zou doen vermoeden. Hendrik Verhees, die rond 1800 vele Brabantse kapellen, kerken en andere gebouwen in tekening bracht vermeldt in 1801 het bestaan van een kapel, gelegen te Vorstenbosch aan de weg van Uden naar Dinther en toegewijd aan Sint Antonius Abt. Als bouwjaar wordt aangegeven het jaar 1340, tijdens de grote pestepidemie die onze streken teisterden. De kapel werd na 1800 afgebroken maar het mooie gepolychromeerde beeld van Sint Antonius Abt, daterend uit ongeveer 1550, dat in het bezit is van het parochiebestuur, herinnert ons nog steeds aan het vroeger bestaan van het gilde.
Uit het feit dat het Sint Antonius Abt Gilde lange tijd de beschikking heeft gehad over een draagbaar en een baarkleed en tevens optrad als verhuurder (á 5 cent per stuk) van zwarte mantels/capes om ter begrafenis te gaan, zou men af kunnen lijden dat het gilde zijn oorsprong vindt in de dienstverlenende functie van het ter aarde bestellen van de slachtoffers van de pest en dus als begrafenisgilde het leven zag. Sedert het gilde in 1890 op last van de toenmalige parochieherder zijn activiteiten moest staken, zijn alle oude documenten en geschriften verloren gegaan. Uit overlevering is niettemin bekend dat de inwoners en nieuwkomers in het dorp 'maatschappelijk' verplicht waren lid te zijn van het gilde, waartoe een éénmalige bijdrage van 12,5 stuiver betaald moest worden om daarvoor levenslang het lidmaatschap te verkrijgen. Het gilde bezat ook enkele schapen, welke bij de vier schapenboeren van het dorp in de kost werden gedaan. Eén schaap bij elke boer. Kwamen er lammetjes, dan werden de oude schapen verkocht; de lammetjes deed men weer bij 'de klug'(= kudde). Die verkopen geschiedden op donderdag voor kermistijd(toen: de eerste zondag tot woensdag in oktober), wanneer tevens de honderd of meer liters bier waarvoor het gilde verpacht was, werden opgedronken. Tot aan de heroprichting in 1951 is het gilde nog twee maal naar buiten getreden en wel in 1927 ter gelegenheid van een gouden bruiloft bij de familie van de Bogaart en in 1934 bij gelegenheid van de viering van het 25 jarig wethouderschap van de in Vorstenbosch woonachtige wethouder van Dijk.

Foto gilde Vorstenbosch 1927, van links naar rechts:
L. Verhoeven, J.v.d. Heijden, J.v.d. Broek, J. Vogels, L. Zomers, A.d. Mol, P.v. Houtum, L. Hoefs en J.v. Dijk

Wat in 1938 en in 1945 niet lukte slaagde wel in 1950, toen het pionierswerk van het hoofd der school meester Loeffen, Tinus de Mol en Tinus van Kessel beloond werd met de heroprichting op 17 januari 1951 van het gilde van Sint Antonius Abt.
Bestond het gilde aanvankelijk uit oudere inwoners van Vorstenbosch, in de loop der jaren zijn vele jongeren tot het gilde toegetreden, zodat we mogen vaststellen, dat het gilde, ondanks de vrij kleine gemeenschap waarop het berust een groeiend en bloeiend bestaan beleefd.

Teerdag
Deze wordt gehouden op of rond de feestdag van Sint Antonius Abt op 17 januari. De dag begint met een Heilige Mis, opgedragen door de gildeheer voor de levende en overleden leden van het gilde. De offergave worden ingezameld op de gildentrom. Ná de Heilige Mis wordt het gildenlied gezongen waarna een vendelhulde wordt gebracht aan de kerkelijke en wereldlijke autoriteiten. Op deze dag worden ook de nieuw toegelaten gildebroeders ingevendeld, heeft de huldiging plaats van jubilarissen, die een zilveren draagspeld ontvangen en wordt de contributie betaald. De dag wordt besloten met een feestavond in het gildehuis. Het gilde bestaat momenteel uit 49 leden, waarvan elf vendeliers en acht tamboers. Gildeheer is Pastoor R. Dekkers. Beschermheer is dokter P. Esser te Veghel.
Het gilde telt verder 3 ere-leden; J.P.M. van Oosterhout(oud burgemeester van Nistelrode), Adrianus van der Heijden en Petrus Smits(de enige nog in leven zijnde heroprichters van 1951). De Caert is herbeschreven, aangepast en vastgesteld op 22 november 1982. Nieuwe leden worden toegelaten bij besluit van de Overheid ná een proeftijd van één jaar.

Gildezilver
Tijdens de non-activiteitperiode is het gildezilver bewaard gebleven bij Lambertus Verhoeven, rijvenmaker van beroep, zodat bij de heroprichting in 1951 over het overgrote deel van het gildezilver kon worden beschikt. Het gilde bezit naast de oude zilveren haan uit de 14-15e eeuw en de oude Hoofdmanstaf d.d. 1-10-1863 over 39 koningsschilden, waarvan het oudste dateert uit 1639.
Een mooi koningsschild uit 1780 bevindt zich in het Provinciaal Noord-Brabants Museum te 's-Hertogenbosch. Persoonlijk gewonnen zilver berust bij de bezitters, maar er geld een gentlemen -agreement, dat bij de uittreding dit zilver aan het zilverbestand van het gilde wordt toegevoegd. Dankzij de royale feestgave van de Rabobank bij gelegenheid van de viering van het 340-jarig bestaan in 1978 kon het oude gildezilver prachtig gerestaureerd worden.

Overheid
Deze wordt gevormd door de Hoofdman, een Deken-schrijver, een Deken-rentmeester, een oude gildedeken en drie gildedekens. De sjerpen van deze overheden zijn getooid met respectievelijke 3-2-2-2- en 1 ster. De Overheid wordt bijgestaan door een archivaris; Jo van den Berg. De geldmiddelen worden verkregen uit contributies, subsidie van de gemeente en uit een jaarlijkse donateuractie onder de inwoners van de parochie Vorstenbosch.

Uniformering
Nadat reeds enige jaren de vendeliers en tamboers geüniformeerd waren, volgden in 1980 de overige gildenbroeders. Vendeliers en tamboers; groene baret, witte bloezen rode overgooier, groene broek, witte kousen. De vendels zijn in de kleuren rood en groen met in het midden het T- symbool. De overige gildebroeders dragen een grijze pantalon zwart colbert, wit overhemd met groene das, groene deukhoed met groen veer en een groene goudgebiesde sjerp met eveneens het T- symbool (= krukkekruis van Sint Antonius- Sint teunis). In 2001 is het hele gilde weer voorzien van nieuwe uniformen.

Gildevaandel
Het oude gildevaandel uit ongeveer 1800 heeft de 60 jarige non activiteitenperiode niet geheel overleefd. Bij de heroprichting werd een nieuw vaandel gemaakt, waarvan het middelpunt gevormd werd door het medaillon van het oude vaandel. Dit vaandel is in 1979, nadat in 1976 door mevrouw Waters uit Geldrop een nieuw vaandel was ontworpen, in bruikleen afgestaan aan het Provinciaal Noord-Brabants Museum te 's-Hertogenbosch.

Gildekoning
Het gilde is een gewerengilde. Om de twee jaar wordt op kermismaandag (=Maandag ná de laatste zondag in mei) gildekoning geschoten. Er wordt geschoten op de houten vogel. Hij, die zich drie maal achtereen gildekoning heeft geschoten, krijgt de titel van keizer. Gedurende het bestaan van het gilde heeft slechts één gildebroeder deze titel kunnen opeisen keizer; Antoon van der Heijden. Vermeldenswaard is in dit verband nog dat onze keizer ook keizer is van de vereniging "Hoge Schuts". De gildekoning is verplicht een koningsschild te schenken . Het gilde geeft een bijdrage van 50% in de kosten. Hij moet ten minste één rondje bier weggeven. De volgorde van schieten geschiedt door middel van loting. Vroeger werd de gildekoning bekroond met de koningskroon. Met het verloren gaan van deze kroon is ook de traditie verdwenen. Op de foto's uit 1927 en 1934 is hij nog te zien. Hij werd over 'den hoge zije' geplaatst.

Activiteiten
Het gilde maakt deel uit van de Kring Maasland en is tevens aangesloten bij de "Hoge Schuts", waarin twaalf gilden vertegenwoordigd zijn uit het gebied tussen Erp en de Maas. Zij houden jaarlijks onderlinge schietwedstrijden. Gedurende het seizoen van april tot oktober worden onder leiding van de volijverige schietcommissie onderlinge schietwedstrijden gehouden, waarbij geschoten wordt op de wip. Sinds 1983 mogen ook de dames van de gildebroeders deelnemen aan deze schietwedstrijden. Jaarlijks, eveneens op kermismaandag wordt op de wip geschoten om de titel van schutterskoning, die getooid wordt met het wisselschild van de gemeente Nistelrode. Jaarlijks vindt ook een schieting plaats om het Toon van Grunsven wisselschild. Toon van Grunsven was ná de heroprichting vele jaren Hoofdman, later Ere- Hoofdman van het gilde. De schietwedstrijden vinden steeds plaats op de schutsbomen die staan opgesteld bij het gildehuis; 't Gildebergske. Gildebroeders die zijn overleden, worden met gilde- eer ter aarde besteld. Het gilde geeft acte de présence bij het inhalen van de nieuwe pastoors en burgemeesters. Jaarlijks wordt de openluchtmis ter ere van de parochie patroon Sint Lambertus(17 september) opgeluisterd terwijl ook bij incidentele, belangrijke gebeurtenissen in het kerkdorp het gilde zijn opwachting maakt. Soms gaat de vendelgroet gepaard met het uitspreken van het vendelgebed.

Hoofdlieden
17-01-1951 t/m 1962:

50 jaar Herinrichting Gilde St. Antonius Abt, Vorstenbosch. 1951-2001

Korte inleiding op gildendag 1 juli 2001.

In dit programmaboekje vindt u die informatie die direct van belang is, in een oogopslag. Wij hebben geprobeerd een gebruiksvriendelijke en handzame flyer voor u samen te stellen.

Het gilde Sint Antonius Abt heeft maandenlang gewerkt aan de organisatie van de jaarlijkse kringdag van Maasland. Daarnaast hebben wij enkele andere activiteiten gepland, zoals die in het programma zijn vermeld.

Wij wensen allen een prettige dag en sportieve wedstrijden toe.

Met gildengroet, namens secretariaatscommissie
Maarten Hoefs en Marc Somers.

Gildefeest-programma